(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

॥ श्रीः ॥
3.109. अध्यायः 109
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
शङ्करेण भगीरथप्रार्थनया क्षितितलमभिपतन्त्या गङ्गाया धारणम् ॥ १ ॥ भगीरथेन स्वपथानुगतया गङ्गया पितृभ्य उदकदानपूर्वकं सागरपूरणम् ॥ २ ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

लोमश उवाच । 3-109-1x
भगीरथवचः शुत्वा प्रियार्य च द्विचौकसाम् । 3-109-1a
एवमस्त्विति राजानं भगवान्प्रत्यभापत ॥ 3-109-1b(20294)
धारयिष्ये महाभाग गगनात्मच्युतां शिवाम् 3-109-2a
दिव्यां देवनदीं पुण्यां त्वत्कृते नृपसत्तम् । 3-109-2b
एवमुक्त्वा महाबाहो हिमवन्तुमुपागमत् । 3-109-3a
संवृतः पार्षदैर्घोरैर्नानाप्रहरणोधतैः । 3-109-3b
तत्र स्थित्वा नरश्रेष्ठं भगीरथमुवाच ह । 3-109-4a
प्रयाचस्व महाबाहो शैलराजसुतां नदीम् ॥ 3-109-4b
पितृणां पावनार्थ ते तामहं मनुजाधिप । 3-109-5a
पतमानां सरिच्छ्रेष्ठां धारयिष्ये त्रिविष्टपात् ।। 3-109-5b
एतच्छ्रुत्वा बचो राजा शर्वेण समुदाहृतम् । 3-109-6a
प्रयतः प्रणतो भूत्वा गङ्गं हि समचिन्तयत् ॥ 3-109-6b
ततः पुण्यजला रम्या राज्ञा समनुचिन्तिता । 3-109-7a
ईशानं च स्थितं दृष्ट्वा गगनात्सहसा च्युता ॥ 3-109-7b
तां प्रच्युतामथो दृष्ट्वा देवाः सार्घ् महर्षिभिः । 3-109-8a
गन्धर्वोरगयक्षाश्व समाजग्मुर्दिदृक्षवः ॥ 3-109-8b
ततः पपात गगनाद्ग्ङ्गा हिमवतः सुता । 3-109-9a
समुद्वान्तमहावर्ता मीनग्राहसमाकुला ॥ 3-109-9b
तां दधार हरो राजन्गङ्गां गगनमेखलाम् । 3-109-10a
ललाटदेशे पतितां मालां मुक्तामयीमिव । 3-109-10b
सा बभूव विसर्पन्ती त्रिधा राजन्समुद्रगा । 3-109-11a
फेनपुञ्जाकुलजला हंसानामिव पङ्कयः ॥ 3-109-11b
क्कचिदाभोगकुटिला प्रस्खलन्ती क्कचित्क्कचित् । 3-109-12a
सा फेनपटसंवीता मत्तेव प्रमदाऽव्रजत् ।। 3-109-12b
क्कचित्सा तोयनिनदैर्नदन्ती नादमुत्तमम् । 3-109-13a
‘क्कचिदाकाशमावर्तैः संक्षिपन्तीव सर्वशः ॥ 3-109-13b
एवंप्रकारान्सुबहून्कुर्वती गगनाच्युता । 3-109-14a
पृथिवीतलमासाद्य भगीरथमथाब्रवीत् ॥ 3-109-14b
दर्शयस्व महाराज मार्ग केन व्रजाम्यहम् । 3-109-15a
त्वदर्थमवतीर्णास्मि पृथिवीं पृथिवीपते ॥ 3-109-15b
एतच्छ्रुत्वा वचो राजा प्रातिष्टत भगीरथः । 3-109-16a
तत्र तानि शरीराणि सागराणां महात्मनाम् । 3-109-16b
प्लावनार्थं नरश्रेष्ठ पुण्येन सलिलेन च ॥ 3-109-16c
गंङ्गाया धारणं कृत्वा हरो लोकनमस्कृतः । 3-109-17a
कैलासं पर्वतश्रेष्ठं जगाम त्रिदशैः सह ॥ 3-109-17b
समासाद्य समुद्रं च गङ्गया सहितो नृपः । 3-109-18a
पूरयामास वेगेन समुद्रं वरुणालयम् ॥ 3-109-18b
दुहितृत्वे च नृपतिर्गङ्गां समनुकल्पयत् । 3-109-19a
पितृणां चोदकं तत्र ददौ पूर्णमनोरथः ॥ 3-109-19b
एतत्ते सर्वमाख्यातं गङ्ग त्रिपथगा यथा । 3-109-20a
पूरणार्थ समुद्रस्य पृथिवीमवतारिता ॥ 3-109-20b
`कालेयाश्च महाराज त्रिदशैर्विनिपातिताः । 3-109-21a
समुद्रश्च यथा पीतः कारणार्थ महात्मना ॥ 3-109-21b
वातापिश्च यथा नीतः क्षयं स ब्रह्महा प्रभो । 3-109-22a
अगस्त्येन महाराज यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ 3-109-22b(20316)
॥ इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि नवाधिकशततमोऽध्यायः ॥१०९॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
गगनाच्युतं यथा भवति तथा पतन्त्याः । गगनाद्भुवमिति । झ्.पाठः ॥२२॥ अष्टाधिकशततमोऽध्यायः ॥ १०८॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.